Moet
ik alle religies, tradities en gewoontes kennen? Hoe bereik ik
specifieke doelgroepen zoals ouderen of vluchtelingen? De meeste sociaal
professionals herkennen deze vragen wel. Wij ontwikkelden daarom een
e-learning over intercultureel vakmanschap. 'Dit valt echt te leren.'
De
nieuwe e-learningmodule komt voort uit het project ‘Wijkteams en de
burger met een migratieachtergrond’, licht Achahchah toe. ‘We hebben
gekeken hoe toegankelijk en hoe inclusief wijkteams zijn. Veel
professionals bleken met allerlei vragen te zitten. Ook uit andere
projecten kregen we soortgelijke signalen. Heb ik een handboek nodig
voor elke cultuur? Moet ik al die religies, tradities en gewoontes
kennen? Veel vragen die bij KIS binnenkomen zijn ook gericht op de
aanpak, op het hoe. Hoe bereik ik specifieke doelgroepen zoals ouderen
of vluchtelingen? Hoe kan ik samenwerken met migrantenorganisaties?’
Intercultureel vakmanschap is een belangrijke voorwaarde voor het
vergroten van inclusie en toegankelijkheid van burgers met
migratieachtergrond. ‘Sociale vraagstukken, zoals huiselijk geweld,
eenzaamheid en sociaal isolement, en armoede en schulden, moeten in
samenwerking met de doelgroep worden aangepakt. Alleen op die manier is
de aanpak duurzaam. Dit betekent dat effectiever handelen van
professionals nodig is. Een belangrijke voorwaarde daarvoor is
intercultureel vakmanschap.’
Kruispuntdenken
Hoewel er tal van trainingen, handreikingen en methodieken
bestaan rondom cultuursensitief werken, is het aanbod onvoldoende
toereikend ‘Het aanbod is enorm versnipperd en sluit niet altijd aan op
de vraag van de professional. Het verschil in visie en insteek is
bovendien groot. Vaak zien we dat er ingezoomd wordt op
de etniciteit van de client als de belangrijkste factor. Maar
daarbinnen is er natuurlijk ook enorme diversiteit. Ik ben zelf van
Marokkaanse afkomst, maar ik voel me niet dé Marokkaan.’
Etniciteit is maar één facet van een persoon, stelt Achahchah.
‘Mensen zijn veel meer dan dat. Gender, religie, werk, opvoeding,
sociaaleconomische klasse, misschien een fysieke beperking. Al die
facetten samen maken een individu. Elk persoon is uniek in die
samenstelling. Door alleen maar in te zoomen op de etniciteit kun je als
hulpverlener de plank volledig misslaan. Het is een open deur, maar er
is echt maatwerk nodig. In elke casus kan een ander aspect dominant
zijn.’
'Het eerste dat je moet vergeten is dat je cliënt zwart is, tegelijkertijd moet je nooit vergeten je cliënt zwart is.'
De handelingsverlegenheid onder professionals – zeker bij cliënten
met een migratieachtergrond – is groot. ‘Deels is er sprake van
onzekerheid, maar er zijn ook professionals die zeggen “ik ben er voor
iedereen en behandel iedereen gelijk”. Dat klinkt heel mooi, maar
daarmee ontken je juist de diversiteit. Ik zeg altijd: het eerste dat je
moet vergeten is dat je cliënt zwart is, tegelijkertijd moet je nooit
vergeten je cliënt zwart is. Met andere woorden; je moet iemand niet
reduceren tot één aspect van diens identiteit – zoals huidskleur – maar
er wel oog voor blijven hebben. Dat is de paradox.’
De e-learning gaat uit van dit zogenoemde kruispuntdenken: hoe
allerlei verschillende aspecten van iemands identiteit in elkaar grijpen
en die persoon maken tot wie die is in de context van onze samenleving.
Je kunt het leren
Achahchah benadrukt dat er ook niet te ingewikkeld over
intercultureel vakmanschap moet worden gedaan. ‘Dit valt zeker te leren.
Het is combinatie van houding, vaardigheden en kennis. Het is een bril
die je op- en afzet. Professionals missen soms bepaalde communicatieve
vaardigheden of kennis over bepaalde onderwerpen, neem bijvoorbeeld
sexting. Bij dit soort thema’s is het wel van belang om kennis over
bepaalde culturele opvattingen te hebben.’
De nieuwe en toegankelijke e-learning, die een uur duurt, is volgens
Achahchah een goed begin voor professionals die met het thema
diversiteit worstelen en door de bomen het bos niet meer zien. ‘Er komen
uiteenlopende casussen aan bod, die professionals inzicht verschaffen
en zelfs laten reflecteren op hun eigen identiteit. Het onderliggende
uitgangspunt blijft dat iedereen uniek is.’
Daarnaast bevat de e-learning tal van links naar specifieke thema’s.
‘Van sexting tot mantelzorg en opvoeding, zodat elke professional zich
zo verder kan verdiepen in haar of zijn eigen veld.'
Grote vraag
Sociaal werker Mohamed Amessas in Veenendaal, die ook nauw betrokken
was bij de ontwikkeling van de module, gelooft dat er nog veel terrein
te winnen valt op het gebied van intercultureel vakmanschap. ‘Dat heeft
veel te maken met de opleidingen, die vaak nog werken oude methodieken
uit een tijd waarin de Nederlandse samenleving er anders uit zag dan
nu.’
‘Ik heb wekelijks collega's aan m'n bureau staan die vragen hoe ze hiermee om moeten gaan.’
Amessas, zelf werkzaam in een aandachtswijk waar veel nieuwkomers
wonen, ziet bij collega’s regelmatig de worsteling in de omgang met
migranten of nieuwkomers. ‘Ze gaan dan op huisbezoek bij een Syrisch
gezin en komen er niet uit. Dat heeft deels met de taal te maken, maar
ook met de angst om fouten te maken. Wie moet ik nu eerst aanspreken? De
man of toch juist de kinderen, die vaak al beter Nederlands spreken? Ik
heb wekelijks collega's aan m'n bureau staan die vragen hoe ze hiermee
om moeten gaan.'
Hij benadrukt dat intercultureel vakmanschap niet alleen op het
bordje van professionals met een migratieachtergrond thuishoort. ‘Dat
helpt wel, maar ik heb ook collega's met een Nederlandse achtergrond die
echt met iedereen kunnen praten. Ook met handen en voeten. Het heeft
vooral te maken met houding. Verplaats je in elke client.
Probeer bijvoorbeeld te begrijpen hoe complex de Nederlandse samenleving
is voor nieuwkomers.’
‘Zet je eigen ik even aan de kant’, gaat hij verder. ‘Laat mensen hun
verhaal vertellen, luister, en kom niet meteen met allerlei
goedbedoelde oplossingen. Ik geef vaak het voorbeeld van een Syrische
vrouw die geen handen wil schudden. Problematiseer dat niet direct, maar
geef mensen de ruimte om zichzelf te zijn. En misschien is handen
schudden nu nog een stap te verder, maar besluit ze over twee jaar
anders.’
Interessant artikel? Deel het eens met uw netwerk en help mee met het verspreiden van de bekendheid van dit blog. Er staan wellicht nog meer artikelen op dit weblog die u zullen boeien. Kijk gerust eens rond. Zelf graag wat willen plaatsen? Mail dan webmaster@vreemdelingenrecht.com In verband met geldwolven die denken geld te kunnen claimen op krantenartikelen die op een blog als deze worden geplaatst maar na meestal een dag voor de krantenlezers aan leeswaardigheid hebben ingeboet terwijl wij vreemdelingenrecht specialisten ze soms wel nog jaren gebruiken om er een kopie van te maken voor een zaak ga ik over tot het plaatsen van alleen het eerste stukje. Ja ik weet het: de kans dat u doorklikt is geringer dan wanneer het hele artikel hier staat en een kopie van het orgineel maken handig kan zijn voor uw zaak. Wilt u zelf wat overnemen van dit weblog. Dat mag. Zet er alleen even een link bij naar het desbetreffende artikel zodat mensen niet alleen dat wat u knipt en plakt kunnen lezen maar dat ook kunnen doen in de context.
Subscribe to Vreemdelingenrecht.com blog by Email